googletag.cmd.push(function() { var fn_pageskin = "false"; if (screen.width >= 1260) { fn_pageskin = "true"; } googletag.pubads().setTargeting("inskin_yes",fn_pageskin); googletag.defineSlot('/1009103/Utusan_1x1', [1, 1], 'div-gpt-ad-1615189433644-0').addService(googletag.pubads()); googletag.defineSlot('/1009103/Utusan_1x1_MG', [1, 1], 'div-gpt-ad-1691483774852-0').addService(googletag.pubads()); googletag.defineOutOfPageSlot('/1009103/Utusan_Outofpage', 'div-gpt-ad-1615189740903-0').addService(googletag.pubads()); googletag.defineSlot('/1009103/Utusan_Andbeyond_Pixel', [1, 1], 'div-gpt-ad-1615271829115-0').addService(googletag.pubads()); googletag.defineSlot('/1009103/Utusan_1x1_Programmatic', [1, 1], 'div-gpt-ad-1640154505594-0').addService(googletag.pubads()); googletag.defineSlot('/1009103/Utusan_ROS_Midrec', [300, 250], 'div-gpt-ad-1615190641095-0').addService(googletag.pubads()); googletag.defineSlot('/1009103/Utusan_ROS_Midrec_b', [300, 250], 'div-gpt-ad-1615190686477-0').addService(googletag.pubads()); var interstitialSlot = googletag.defineOutOfPageSlot('/1009103/Utusan_Interstitial', googletag.enums.OutOfPageFormat.INTERSTITIAL); if (interstitialSlot) {interstitialSlot.addService(googletag.pubads());} if(window.screen.width > 767) { googletag.defineSlot('/1009103/Utusan_ROS_Billboard', [[970, 90], [728, 90]], 'div-gpt-ad-1615189823266-0').addService(googletag.pubads()); googletag.defineSlot('/1009103/Utusan_ROS_Billboard_b', [[970, 250], [970, 90], [728, 90]], 'div-gpt-ad-1615189882276-0').addService(googletag.pubads()); googletag.defineSlot('/1009103/Utusan_ROS_Billboard_c', [[970, 90], [728, 90]], 'div-gpt-ad-1615189932950-0').addService(googletag.pubads()); googletag.defineSlot('/1009103/Utusan_ROS_Halfpage', [300, 600], 'div-gpt-ad-1615189979633-0').addService(googletag.pubads()); if(window.dfpTargetingParams.pos == 'homepage') { googletag.defineSlot('/1009103/Utusan_ROS_Leaderboard', [728, 90], 'div-gpt-ad-1615190386969-0').addService(googletag.pubads()); googletag.defineSlot('/1009103/Utusan_ROS_Leaderboard_b', [728, 90], 'div-gpt-ad-1615190592996-0').addService(googletag.pubads()); } if(window.dfpTargetingParams.pos == 'article') { googletag.defineSlot('/1009103/Utusan_In_Article_Midrec', [300, 250], 'div-gpt-ad-1615189684956-0').addService(googletag.pubads()); } } else { googletag.defineSlot('/1009103/Utusan_ROS_Mobile_Leaderboard', [[320, 100], [320, 50]], 'div-gpt-ad-1615190762392-0').addService(googletag.pubads()); if(window.dfpTargetingParams.pos == 'homepage') { googletag.defineSlot('/1009103/Utusan_HP_Sticky_Mobile_Leaderboard', [320, 50], 'div-gpt-ad-1615189582519-0').addService(googletag.pubads()); } } googletag.pubads().setTargeting("lotauds", lotaudsList).setTargeting("section", window.dfpTargetingParams.section).setTargeting("pos", window.dfpTargetingParams.pos).setTargeting("key", window.dfpTargetingParams.key); googletag.pubads().enableSingleRequest(); googletag.pubads().collapseEmptyDivs(); googletag.enableServices(); }); Pengundi muda ubah landskap politik Sabah var mi_version = '10.0.2'; var mi_track_user = true; var mi_no_track_reason = ''; var MonsterInsightsDefaultLocations = {"page_location":"https:\/\/www.utusan.com.my\/nasional\/2025\/12\/pengundi-muda-ubah-landskap-politik-sabah\/","page_referrer":"https:\/\/www.utusan.com.my"}; if ( typeof MonsterInsightsPrivacyGuardFilter === 'function' ) { var MonsterInsightsLocations = (typeof MonsterInsightsExcludeQuery === 'object') ? MonsterInsightsPrivacyGuardFilter( MonsterInsightsExcludeQuery ) : MonsterInsightsPrivacyGuardFilter( MonsterInsightsDefaultLocations ); } else { var MonsterInsightsLocations = (typeof MonsterInsightsExcludeQuery === 'object') ? MonsterInsightsExcludeQuery : MonsterInsightsDefaultLocations; } var disableStrs = [ 'ga-disable-G-BK0N6S9W6H', ]; /* Function to detect opted out users */ function __gtagTrackerIsOptedOut() { for (var index = 0; index < disableStrs.length; index++) { if (document.cookie.indexOf(disableStrs[index] + '=true') > -1) { return true; } } return false; } /* Disable tracking if the opt-out cookie exists. */ if (__gtagTrackerIsOptedOut()) { for (var index = 0; index < disableStrs.length; index++) { window[disableStrs[index]] = true; } } /* Opt-out function */ function __gtagTrackerOptout() { for (var index = 0; index < disableStrs.length; index++) { document.cookie = disableStrs[index] + '=true; expires=Thu, 31 Dec 2099 23:59:59 UTC; path=/'; window[disableStrs[index]] = true; } } if ('undefined' === typeof gaOptout) { function gaOptout() { __gtagTrackerOptout(); } } window.dataLayer = window.dataLayer || []; window.MonsterInsightsDualTracker = { helpers: {}, trackers: {}, }; if (mi_track_user) { function __gtagDataLayer() { dataLayer.push(arguments); } function __gtagTracker(type, name, parameters) { if (!parameters) { parameters = {}; } if (parameters.send_to) { __gtagDataLayer.apply(null, arguments); return; } if (type === 'event') { parameters.send_to = monsterinsights_frontend.v4_id; var hookName = name; if (typeof parameters['event_category'] !== 'undefined') { hookName = parameters['event_category'] + ':' + name; } if (typeof MonsterInsightsDualTracker.trackers[hookName] !== 'undefined') { MonsterInsightsDualTracker.trackers[hookName](parameters); } else { __gtagDataLayer('event', name, parameters); } } else { __gtagDataLayer.apply(null, arguments); } } __gtagTracker('js', new Date()); __gtagTracker('set', { 'developer_id.dZGIzZG': true, }); if ( MonsterInsightsLocations.page_location ) { __gtagTracker('set', MonsterInsightsLocations); } __gtagTracker('config', 'G-BK0N6S9W6H', {"forceSSL":"true","link_attribution":"true"} ); window.gtag = __gtagTracker; (function () { /* https://developers.google.com/analytics/devguides/collection/analyticsjs/ */ /* ga and __gaTracker compatibility shim. */ var noopfn = function () { return null; }; var newtracker = function () { return new Tracker(); }; var Tracker = function () { return null; }; var p = Tracker.prototype; p.get = noopfn; p.set = noopfn; p.send = function () { var args = Array.prototype.slice.call(arguments); args.unshift('send'); __gaTracker.apply(null, args); }; var __gaTracker = function () { var len = arguments.length; if (len === 0) { return; } var f = arguments[len - 1]; if (typeof f !== 'object' || f === null || typeof f.hitCallback !== 'function') { if ('send' === arguments[0]) { var hitConverted, hitObject = false, action; if ('event' === arguments[1]) { if ('undefined' !== typeof arguments[3]) { hitObject = { 'eventAction': arguments[3], 'eventCategory': arguments[2], 'eventLabel': arguments[4], 'value': arguments[5] ? arguments[5] : 1, } } } if ('pageview' === arguments[1]) { if ('undefined' !== typeof arguments[2]) { hitObject = { 'eventAction': 'page_view', 'page_path': arguments[2], } } } if (typeof arguments[2] === 'object') { hitObject = arguments[2]; } if (typeof arguments[5] === 'object') { Object.assign(hitObject, arguments[5]); } if ('undefined' !== typeof arguments[1].hitType) { hitObject = arguments[1]; if ('pageview' === hitObject.hitType) { hitObject.eventAction = 'page_view'; } } if (hitObject) { action = 'timing' === arguments[1].hitType ? 'timing_complete' : hitObject.eventAction; hitConverted = mapArgs(hitObject); __gtagTracker('event', action, hitConverted); } } return; } function mapArgs(args) { var arg, hit = {}; var gaMap = { 'eventCategory': 'event_category', 'eventAction': 'event_action', 'eventLabel': 'event_label', 'eventValue': 'event_value', 'nonInteraction': 'non_interaction', 'timingCategory': 'event_category', 'timingVar': 'name', 'timingValue': 'value', 'timingLabel': 'event_label', 'page': 'page_path', 'location': 'page_location', 'title': 'page_title', 'referrer' : 'page_referrer', }; for (arg in args) { if (!(!args.hasOwnProperty(arg) || !gaMap.hasOwnProperty(arg))) { hit[gaMap[arg]] = args[arg]; } else { hit[arg] = args[arg]; } } return hit; } try { f.hitCallback(); } catch (ex) { } }; __gaTracker.create = newtracker; __gaTracker.getByName = newtracker; __gaTracker.getAll = function () { return []; }; __gaTracker.remove = noopfn; __gaTracker.loaded = true; window['__gaTracker'] = __gaTracker; })(); } else { console.log(""); (function () { function __gtagTracker() { return null; } window['__gtagTracker'] = __gtagTracker; window['gtag'] = __gtagTracker; })(); }

11 Ogos 2026, 3:20 pm

Pengundi muda ubah landskap politik Sabah

LEBIH 45 peratus pengundi dalam daftar pemilih Sabah terdiri daripada golongan berusia 18 hingga 40 tahun. – UTUSAN/AMIR KHALID

KOTA KINABALU: Beberapa tokoh politik berpengaruh yang pernah mendominasi landskap politik Sabah tewas pada Pilihan Raya Negeri (PRN) Sabah ke-17.

Keadaan itu sekali gus mencerminkan perubahan selera politik pengundi yang kini lebih cende­rung memberi peluang kepada barisan pemimpin muda untuk menerajui negeri itu.

Antara nama besar yang kecundang termasuklah bekas Ketua Menteri, Datuk Seri Salleh Said Keruak; bekas Speaker Dewan Rakyat, Tan Sri Pandikar Amin Mulia; bekas Menteri Luar Negeri, Datuk Seri Anifah Aman; serta bekas Menteri Sains, Teknologi dan Inovasi Sabah, Datuk Yakub Khan.

Kekalahan tokoh-tokoh ini membawa simbolik besar berdasarkan rekod panjang ma­sing-masing dalam pentadbiran negeri dan persekutuan.

Salleh Said Keruak, yang pernah menjadi Ketua Menteri Sabah dari 1994 hingga 1996 selain menyandang pelbagai jawatan termasuk Speaker Dewan Undangan Negeri, gagal kembali bangkit meskipun berstatus antara pemimpin paling berpe­ngaruh di pantai barat Sabah.

Pandikar Amin pula memiliki rekod politik lebih tiga dekad dan pernah dua kali menjadi Speaker Dewan Rakyat iaitu sejak 2008 sehingga 2018, namun percubaannya kembali mengukuhkan pengaruh di Sabah tidak mendapat sambutan pengundi.

Sementara itu, Anifah Aman yang berkhidmat sebagai Menteri Luar Negeri selama hampir sembilan tahun bermula 2009 sehingga 2018 dan merupakan antara figura penting politik Sabah sejak era 1990-an, turut tersungkur walaupun membawa kredibiliti nasional.

Turut menerima isyarat jelas daripada pengundi ialah Yakub Khan yang sebelum ini meme­gang kerusi DUN Karambunai selama satu penggal dan menge­tuai portfolio sains serta inovasi negeri, namun gagal mempertahankan kedudukannya.

Ramai pihak melihat pola keputusan ini sebagai petanda pengundi Sabah semakin bersedia meninggalkan politik lama yang bertunjangkan personaliti berpengaruh.

Sebaliknya, mereka kini mahukan pemimpin lebih muda, berwibawa dan mampu menawarkan agenda baharu untuk pembangunan negeri.

PRN ini jelas memperlihatkan gelombang perubahan yang mengukuhkan naratif bahawa era dominasi tokoh lama semakin berakhir dalam politik Sabah.

Ia turut memperlihat perubahan demografi pengundi Sabah yang kini disertai gelombang besar pengundi muda hasil pelaksanaan Undi18 dan pendaftaran automatik.

Dianggarkan lebih 45 peratus pengundi dalam daftar pemilih Sabah terdiri daripada golongan berusia 18 hingga 40 tahun menjadikan PRN kali ini antara paling dipengaruhi generasi muda.

Mereka cenderung memilih calon yang menawarkan agenda segar, dasar progresif serta me­nunjukkan keupayaan memahami realiti ekonomi dan sosial semasa berbanding bergantung kepada populariti tokoh lama.

Trend pengundi muda yang semakin ketara turut memperlihatkan peralihan ke arah politik lebih dinamik di mana rekod lama tidak lagi menjamin kemenangan tanpa tawaran dasar yang meyakinkan.

Keputusan PRN Sabah ini sekali gus menandakan berak­hirnya dominasi beberapa nama besar dan membuka ruang lebih luas kepada barisan pemimpin muda yang diyakini mampu memacu perubahan baharu untuk masa depan negeri. UTUSAN 

Tidak mahu terlepas? Ikuti kami di

 

BERITA BERKAITAN