Usaha mendapatkan zuriat bukan hanya bergantung kepada kesuburan, sebaliknya turut dipengaruhi oleh kesihatan tubuh secara keseluruhan. Rintangan insulin, corak pemakanan, berat badan, tekanan dan kualiti tidur antara faktor yang boleh mempengaruhi keseimbangan hormon serta proses ovulasi.
Malaysia kini berdepan cabaran apabila kadar kesuburan negara terus menurun kepada hanya 1.6 anak bagi setiap wanita, jauh di bawah paras penggantian penduduk iaitu 2.1 anak.
Di sebalik faktor kerjaya, perubahan gaya hidup dan keadaan sosioekonomi, terdapat juga pasangan yang sememangnya sedang berusaha mendapatkan zuriat tetapi masih belum berjaya.
Dalam kalangan wanita, satu daripada keadaan yang semakin mendapat perhatian ialah Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome (PMOS), istilah baharu yang diperkenalkan pada 2026 bagi menggantikan Polycystic Ovary Syndrome (PCOS).
Perubahan nama itu bukan sekadar pertukaran istilah, sebaliknya menggambarkan pemahaman keadaan berkenaan bukan hanya berkaitan ovari atau hormon reproduktif, tetapi turut mempunyai kaitan dengan sistem metabolik tubuh.
Pakar Pemakanan Jabatan Sains Makanan, Fakulti Sains dan Teknologi Makanan
Universiti Putra Malaysia (UPM), Prof. Madya Dr. Nurul Shazini Ramli berkata, pengurusan PMOS tidak seharusnya hanya bergantung kepada ubat atau rawatan kesuburan kerana pemakanan dan gaya hidup yang lebih sihat juga memainkan peranan penting.
RINTANGAN INSULIN
Katanya, antara ciri utama PMOS ialah rintangan insulin. Insulin merupakan hormon yang membantu glukosa daripada darah masuk ke dalam sel untuk digunakan sebagai tenaga.
“Insulin boleh diibaratkan seperti kad akses yang membantu membuka pintu sel. Namun, bagi wanita yang mengalami rintangan insulin, sel badan menjadi kurang sensitif terhadap insulin.
“Akibatnya, glukosa sukar memasuki sel dengan cekap dan pankreas terpaksa menghasilkan lebih banyak insulin bagi memenuhi keperluan tubuh.
Paras insulin yang tinggi boleh mempengaruhi keseimbangan hormon dengan merangsang ovari menghasilkan androgen secara berlebihan serta mengurangkan penghasilan sex hormone-binding globulin (SHBG),” katanya kepada Nexbyte.
Nurul Shazini berkata, ketidakseimbangan hormon ini kemudiannya boleh mengganggu pematangan folikel dan proses ovulasi, sekali gus memberi kesan kepada peluang seseorang wanita untuk hamil.
Ujarnya, matlamat pengurusan PMOS bukan sekadar mengejar angka pada penimbang. Apa yang lebih penting ialah memperbaiki tindakan insulin dan membentuk gaya hidup yang menyokong kesihatan metabolik.
TURUNKAN BERAT BADAN
Bagi wanita yang mempunyai berat badan berlebihan, penurunan sekitar lima hingga 10 peratus daripada berat badan boleh memberikan manfaat.
Namun, PMOS juga boleh berlaku dalam kalangan wanita yang mempunyai berat badan normal atau kurus.
Nurul Shazini berkata, jangan jadikan berat badan sebagai satu-satunya ukuran kejayaan. Kawalan gula darah, peningkatan sensitiviti insulin serta amalan gaya hidup sihat secara menyeluruh juga perlu diberi perhatian.
Katanya, langkah paling mudah boleh dimulakan melalui pemakanan. Jumlah karbohidrat dan gula dalam diet perlu dikawal dengan mengamalkan konsep Pinggan Sihat Malaysia, iaitu ‘Suku-Suku-Separuh’.
“Ini bermakna saiz hidangan nasi, mi dan makanan berasaskan tepung perlu diberi perhatian. Namun, itu tidak bermakna karbohidrat perlu dibuang terus daripada menu harian.
“Karbohidrat masih diperlukan tubuh sebagai sumber tenaga, terutama untuk otak dan otot. Sebaiknya pilih karbohidrat kompleks serta tinggi serat seperti roti gandum penuh dan kekacang, selain mengawal saiz hidangan.
“Waktu makan juga tidak kurang pentingnya. Tabiat meninggalkan sarapan, makan terlalu banyak pada waktu malam atau mengambil minuman manis sepanjang hari boleh menyumbang kepada turun naik paras gula darah,” katanya.
HIDANGAN LENGKAP
Setiap hidangan juga sebaiknya mengandungi protein mencukupi. Ikan, ayam tanpa kulit, telur, tauhu, tempe, susu rendah lemak dan kekacang boleh menjadi pilihan kerana membantu memberikan rasa kenyang lebih lama.
Sayur-sayuran pula jangan sesekali dipinggirkan. Brokoli, bayam, kailan, sawi dan salad kaya dengan serat yang membantu memperlahankan penyerapan glukosa serta menyokong kesihatan usus.
LAKUKAN AKTIVITI FIZIKAL
Nurul Shazini berkata, aktiviti fizikal perlu dijadikan sebahagian daripada rutin. Senaman seperti berjalan pantas, berbasikal atau berenang, digabungkan dengan latihan kekuatan sekurang-kurangnya dua kali seminggu, boleh membantu meningkatkan sensitiviti insulin.
Ujarnya, tidur dan pengurusan tekanan juga tidak boleh dipandang ringan. Tidur kurang daripada tujuh jam serta tekanan kronik boleh mempengaruhi hormon kortisol dan seterusnya memberi kesan kepada rintangan insulin.
“Wanita yang mengalami PMOS juga boleh berdepan keresahan, emosi tidak stabil, kemurungan dan tekanan perasaan. Jika keadaan itu berlarutan, mendapatkan bantuan doktor, kaunselor atau ahli psikologi bukan sesuatu yang perlu dimalukan.
“Mereka yang mengesyaki dirinya mengalami PMOS perlu mendapatkan pemeriksaan doktor. Diagnosis awal membolehkan keadaan hormon dan metabolik dinilai dengan lebih menyeluruh sebelum rawatan bersesuaian diberikan,” katanya.
Perubahan pemakanan dan gaya hidup pula perlu dilakukan secara konsisten dan bukannya sekadar untuk beberapa minggu.
Tubuh memerlukan masa untuk menyesuaikan diri dan memperbaiki keseimbangan hormon serta metabolisme.
Nurul Shazini berkata, tiada jalan pintas dalam mengurus PMOS. Kesuburan bukan semata-mata tentang rawatan atau ubat, sebaliknya turut berkait rapat dengan kesihatan tubuh secara keseluruhan.
Perubahan kecil yang dilakukan secara konsisten setiap hari mampu menjadi langkah besar dalam perjalanan wanita mendapatkan kesihatan lebih baik dan, bagi yang sedang berusaha, meningkatkan harapan untuk menimang cahaya mata.
