BARU-baru ini, Tourism Pahang telah menganjurkan Pertandingan Mengenal Burung Antarabangsa Bukit Fraser” pada 21 dan 22 Jun 2025. Aktiviti yang merupakan acara tahunan sejak 1988 diadakan di Bukit Fraser telah menarik minat ramai pemerhati burung dari dalam dan luar negara.
Berbagai aktiviti diadakan untuk peserta pelbagai kumpulan terdiri daripada pelajar sekolah, aktivis alam semula jadi tempatan dan antarabangsa serta para pemerhati burung profesional. Tujuan utama aktiviti ini adalah memelihara alam semula jadi dan mempromosikan Bukit Fraser sebagai pusat perlindungan burung.
Pertandingan mengenal burung Bukit Fraser yang ke-36 baru-baru ini telah menarik minat pemerhati burung antarabangsa dari Bhutan, Indonesia, Nepal, Sri Lanka, Singapura dan Thailand. Penyertaan daripada pelbagai negara ini telah menguatkan lagi usaha perlindungan dan pemuliharaan Bukit Fraser sebagai Kawasan Biodiversiti dan Burung Penting (IBA) di Malaysia amnya dan Bukit Fraser khasnya.
Penglibatan Persatuan Pencinta Alam Malaysia (MNS), BirdLife International, Persatuan Alam Semula Jadi Singapura (NSS) dan Persatuan Konservasi Burung Thailand (BCST), menyokong komitmen kerajaan negeri Pahang melalui Tourism Pahang untuk terus melindungi kawasan IBA yang berkepentingan antarabangsa. Terdapat lebih daripada 250 spesies burung direkodkan di Bukit Fraser.
Bukit Fraser yang sudah terkenal sebagai kawasan peranginan tanah tinggi di Pahang, mempunyai seni bina bersejarah, dengan suasana udara sejuk, pemandangan hijau dan pelbagai tarikan semula jadi, sangat sesuai untuk tempat rekreasi dan tumpuan pelancong.
Kemudahan trek hutan, tarikan rekreasi seperti air terjun, padang golf, pameran dan kemudahan penginapan menjadikan Bukit Fraser sebagai destinasi pelancongan yang unik. Acara tahunan pertandingan mengenal burung antarabangsa telah diadakan sejak 1988 menjadikan Bukit Fraser lebih unik dan mempunyai nilai antarabangsa.
Pihak Tourism Pahang boleh terus mengangkat keunikan ini sebagai produk pelancongan istimewa dan memastikan ekosistem kawasan ini dipelihara. Lebih kurang 44 peratus kawasan Bukit Fraser adalah bercerun dan lapan peratus sahaja merupakan kawasan yang rata. Pengekalan habitat semula jadi hutan sangat penting agar terus dapat menampung kepelbagaian burung-burung di Bukit Fraser.
Di Malaysia, terdapat lebih 800 spesies burung termasuk spesies burung tempatan dan burung hijrah serta spesies endemik yang hanya terdapat di Malaysia. Sebagai sebuah negara yang kaya dengan kepelbagaian biologi di dunia, habitat burung-burung mesti dilindungi untuk kepentingan pemuliharaan dan pelancongan.
Terdapat lebih 20 spesies burung endemik di Bukit Fraser dan beberapa spesies burung hijrah. Pemantauan berterusan oleh pihak pemerhati burung dan penyelidik sangat diperlukan untuk mendapatkan data terkini tentang burung-burung endemik, hijrah dan tempatan. Burung-burung tempatan yang menarik seperti burung enggang dan belatuk boleh ditengahkan untuk tarikan pelancong.
Pihak kerajaan dan swasta bolehlah menaja pakar mengecam burung-burung dalam kalangan pertubuhan bukan kerajaan (NGO) dan penyelidik di universiti untuk menjalankan aktiviti memantau burung secara berterusan.
Program latihan untuk pelajar sekolah dan universiti dengan bimbingan pakar dapat membantu aktiviti pemantauan spesies burung di Bukit Fraser. Pemantauan bukan sahaja untuk mengemaskini senarai spesies burung-burung tetapi juga untuk mengenal pasti spesies burung-burung yang terancam populasinya dan burung-burung asing yang dilepaskan manusia.
Bukit Fraser boleh menjadi destinasi avitourism penting dunia di samping destinasi global seperti India, China, Thailand, Costa Rica dan Alaska. Pemerhati burung akan sentiasa mencari tempat istimewa untuk menambah senarai spesies dalam hidup mereka.
Pelancongan memerhati burung dikenali sebagai avitourism, di mana pelancong fokus kepada memerhati dan mengecam burung di habitat semula jadi. Avitourism sudah menjadi bidang pelancongan penting dunia dan sedang berkembang dalam sektor ekopelancongan yang berfaedah kepada rekreasi dan pemuliharaan.
Avitourism boleh menjadi sumber pendapatan komuniti tempatan dan menyumbang kepada pemuliharaan habitat burung serta meningkatkan kesedaran awam dalam pemuliharan kepelbagaian biologi.
Pembangunan kemudahan ekopelancongan yang berfokus kepada habitat burung dan aktiviti perniagaan selalunya akan menimbulkan konflik jika tidak dilaksanakan dengan betul.
Aktivis alam semula jadi dan NGO seperti MNS sentiasa memerhati dan memberikan pandangan berkaitan pembangunan, penerokaan hutan, penebangan pokok-pokok termasuk pokok yang menjadi sejarah Bukit Fraser. Penerokaan hutan boleh menyebabkan tanah runtuh dan banjir lumpur yang mengganggu lantai hutan dan kawasan di bawah cerun bukit.
Kuala Kubu Bharu di Selangor juga antara tempat penting untuk memerhati burung. Kawasan seperti Empangan Sungai Selangor, air terjun dan sekitarnya menarik pelbagai spesies burung, Kawasan ini berpotensi di kembangkan sebagai destinasi avitourism sebagai langkah mengurangkan tekanan pada Bukit Fraser di waktu puncak seperti musim penghijrahan burung dan pesta burung tahunan.
Program pendidikan dan kesedaran awam mesti ditingkatkan dan kawasan tanah rendah Kuala Kubu Bharu boleh digunakan. Aktiviti bersama MNS dan Kelab Pencinta Alam Sekolah misalnya boleh menjalankan aktiviti di kawasan memerhati burung di sini. Pengaktifan semula Program Rakan Muda juga boleh dilibatkan dalam aktiviti latihan dan kesedaran awam berkaitan pemerhatian burung.
Selain daripada aktiviti pendidikan alam sekitar dan kesedaran awam (CEPA), fotografi juga menarik ramai peminat burung tempatan dan antarabangsa.
Pasaran avitourism global sedang berkembang cepat dengan nilai AS$63 billion dalam 2023. Ia menyumbang kepada ekonomi tempatan melalui penginapan, pemandu, peralatan dan lain-lain perkhidmatan berkaitan.
Pertumbuhan industri avitourism membuka peluang pekerjaan kepada penduduk tempatan termasuk masyarakat orang asli. Avitourism memainkan peranan penting dalam usaha pemuliharaan dan melindungi habitat burung serta menggalakkan amalan pelancongan yang lestari. – UTUSAN
AHMAD Ismail ialah Presiden Kongres Persatuan Akademik Malaysia (MAAC).
