DIKHABARKAN bahawa laporan pasukan petugas yang mengkaji kesesuaian pengiktirafan sijil UEC (Sijil Peperiksaan Bersepadu) akan akhirnya diserahkan kepada kerajaan dalam waktu terdekat ini. Dalam pada ini, pasukan itu ditubuhkan pada Oktober 2019 dan selesai tugasnya pada awal 2020.
Pun begitu, laporannya tidak mahu diterima oleh pihak berkuasa terbabit apabila ingin diserahkan. Sehubungan ini, beberapa alasan diberikan.
Antaranya ialah pasukan itu sudah terbubar berikutan pertukaran kerajaan pada awal Mac 2020, selain pengiktirafan sijil UEC tidak merupakan keutamaan kerajaan sebaik sahaja mula memerintah pada akhir 2022.
Untuk makluman, pasukan petugas adalah unit yang ditubuhkan khas bagi melaksanakan peranan khusus.
Ia kelompok sementara dengan ahlinya yang dipilih daripada pelbagai latar untuk menyelesaikan sesuatu masalah spesifik. Ia akan terus dibubarkan setelah matlamat penubuhannya tercapai.
Dalam kes untuk mengiktiraf sijil UEC, pasukan itu terdiri daripada hanya tiga orang. Sehubungan keahliannya, salah seorang itu adalah daripada pihak yang masalahnya ingin dirungkaikan.
Ini bukan sahaja menimbulkan persoalan konflik kepentingan. Juga kebijaksanaan pihak berkuasa dalam ikut memilih pihak yang berkepentingan itu.
Konflik kepentingan ialah keadaan yang memperlihat adanya pertembungan minat yang berkaitan dengan tugas rasmi dan kewajipan profesional.
Dengan ini, ia didapati besar kemungkinan, malah pasti akan mengkompromikan keobjektifan dalam membuat sesuatu keputusan. Ini kerana keputusan itu akan dibuat secara berat sebelah akibat tindakan yang tidak objektif ekoran daripada adanya kepentingan.
Sepatutnya perkara konflik kepentingan ini dipandang serius. Ini kerana kewujudannya sudah cukup bagi dipertikai kebolehpercayaan keputusan, selain untuk mempersoal kepatuhan prosedur pemilihan keahlian dalam jawatankuasa bertindak itu.
Dengan ini, reputasi sesebuah jawatankuasa itu bukan sahaja akan dipersoal, juga akan merosakkan kredibilitinya.
Sepatutnya perkara sebegini serius dielakkan semasa ingin memilih ahli pasukan petugas itu.
Sewajarnya wajib ada kepekaan bahawa kehadiran pihak berkepentingan sebagai ahli akan menyebabkan pertindihan, malah pertentangan minat dalam pasukan petugas itu semasa membuat keputusannya nanti.
Sebenarnya sebagai pihak yang ada maruah, pihak berkepentingan itu harus mengundurkan diri kerana adanya konflik kepentingan.
Selain ini, ia harus berbuat sedemikian kerana memang akan terdapat kurang atau tiadanya objektiviti ekoran daripada kecenderungan peribadi, prasangka dan pilih kasihnya.
Dengan adanya pihak sebegini dalam pasukan petugas itu, tentu ia tidak akan dapat menjalankan amanah yang diserahkan kepadanya dengan neutral. Antaranya dalam memastikan tidak akan sesekali adanya kecondongan menyebelahi mana-mana pihak yang terbabit.
Sebetulnya objektiviti itu bukan sahaja sangat penting. Juga ia amat diperlukan agar fakta yang dijadikan bukti dalam membuat sesuatu keputusan itu, tidak menjadi pertikaian.
Inilah perkara utama untuk tidak memasukkan pihak berkepentingan untuk betul-betul memberi keadilan kepada semua pihak yang terbabit.
Sewajarnya atas pertimbangan penuh profesionalisme ini, pihak berkepentingan dalam isu pengiktirafan sijil UEC tidak boleh sesekali dimasukkan sebagai ahli pasukan petugas.
Namun yang sebaliknya berlaku, ia merupakan antara tiga pihak yang menganggotai pasukan petugas itu.
Natijahnya di sini ialah bagaimana boleh berlakunya urus tadbir sedemikian rupa, iaitu menjadikan pihak berpentingan ahli pasukan petugas untuk menyelesaikan masalah penuh kontroversi yang dihadapinya.
Sehubungan hal ini, ia sudah tentu amalan tidak baik kerana tidak mampu menentukan akan adanya ketelusan dan kebertanggunjawaban yang sangat diperlukan.
Apa-apa jua, sepatutnya isu pengiktirafan sijil UEC ini ditangani dengan lebih bijak. Dalam hal ini, ia sekurang-kurangnya hendaklah mengambil kira ketelusan, kebertanggungjawaban dan keadilan.
Untuk ketelusan, ia bermakna perlu ada pendedahan maklumat yang tepat selain jelas secara objektif. Manakala kebertanggungjawaban adalah amanah dalam membuat keputusan yang neutral.
Keadilan pula ialah ketulusan melindungi semua pihak yang terbabit dengan tiada apa-apa prasangka terhadap mana-mana pihak.
Dengan ketiadaan amalan urus tadbir yang baik pada keanggotaan pasukan petugas itu, sudah tentu apa-apa jua yang diputuskannya tidak boleh sama sekali diterima. Ini kerana ia penubuhan yang terang lagi bersuluh, terpalit dengan konflik kepentingan.
Sewajarnya ia tidak boleh sesekali wujud dalam bentuk sebegitu, iaitu dengan adanya pihak berkepentingan dalam unit yang terdiri daripada hanya tiga pihak, waima banyak pihak sekali pun.
Ini kerana pihak berkepentingan itu berada dalam kedudukan yang boleh memastikan kelebihan untuk dirinya. Ini boleh berlaku ekoran daripada tindakan dan keputusan yang akan dibuatnya dalam peranan rasminya.
Dengan adanya kesemua perkara negatif begini, laporan yang bakal diserahkan itu tidak boleh sesekali diterima, apatah lagi untuk dilaksanakan. Dengan keanggotaan pihak berkepentingan itu, tidak dapat dinafikan bahawa sijil UEC mahu diiktirafkan sebaik-baiknya.
Sepatutnya sebagai kajian hostilik dan komprehensif seperti yang dikehendaki kerajaan, berlaku adil kepada semua pihak, pasukan petugas itu langsung tidak boleh dianggotai oleh pihak berkepentingan.
Itulah seasas-asasnya pertimbangan yang penuh pewajaran. Ia sepatutnya dielakkan kerana itulah perkara waras yang wajib dilakukan.
Dengan berlakunya keadaan konflik kepentingan ini, keputusan yang dibuat pada laporan itu bukan sahaja tidak ada integriti, iaitu kejujurannya. Begitu juga reliabiliti, yakni kebolehpercayaannya. Oleh itu, ia sepatutnya tidak pun diterima, seperti yang berlaku sebelum ini.
Dengan penerimaan laporan itu, pasti pihak berkepentingan akan terus-terusan meminta kerajaan melaksanakan segala apa yang ada di dalam laporan itu.
Ini kerana ia yang hanya merupakan penerimaan laporan boleh sahaja diherotkan sebagai persetujuan kepada keputusan yang dibuat di dalamnya.
Sesungguhnya dengan menerima laporan itu, isu pengiktirafan sijil UEC akan mengambil dimensi negatif baharu. Ia akan menjadi jauh lebih rumit daripada yang sedia ada kini.
Ini kerana ia tidak akan menjadi laluan sahaja lagi seperti yang diberikan pada masa ini. Ia akan menjadi lebih daripada itu, iaitu desakan tuntutan yang belum bersedia diberikan oleh kerajaan dalam waktu terdekat ini.
Sebenarnya sijil UEC tidak layak diberikan apa-apa keistimewaan lagi. Ia mencukupi dengan lepasannya hanya layak mengkhusus dalam bidang ilmu kemanusiaan tertentu sahaja, iaitu bahasa, linguistik, sastera dan pendidikan.
Ini kerana itu sahaja kelayakan yang boleh diberikan kepada lepasan sijil UEC di negara ini.
Sebenarnya perkara ini disedari pada 2012 apabila sijil UEC diterima, dengan calonnya hanya boleh memohon tempat di Institut Pendidikan Guru bagi menjadi guru bahasa Mandarin sahaja dalam sistem pendidikan negara.
Perkara sama juga disedari kini dengan laluan yang diberikan untuk lepasan sijil UEC hanya boleh memohon tempat di institut pendidikan tinggi awam (IPTA) bagi pengkhususan yang hampir sama sahaja.
Itulah sahaja yang sememangnya layak bagi lepasan sijil UEC yang mahu melanjutkan pelajaran di menara gading awam.
Dengan pilihan yang dibuat untuk terus menerima pelajaran sekolah menengah dalam aliran bahasa Cina, lepasan UEC tidak dapat dinafikan kuat asasnya dalam bahasa Mandarin.
Dengan ini, mereka memang layak sekali untuk berbakti kepada negara dalam peranan sebagai guru bahasa Mandarin yang bukan sahaja cekap, juga handal pula.
Sesungguhnya hal ini sepatutnya ikut disarankan dalam laporan yang bakal diserahkan itu.
Dengan perjalanan pendidikan dalam aliran bahasa Cina selama enam tahun di hampir 1,300 buah sekolah rendah jenis kebangsaan Cina dan enam tahun selanjutnya di sebanyak 63 buah sekolah menengah persendirian Cina, di mana bahasa Mandarin terus menjadi bahasa pengantar utama, ia tidak dapat dipertikai telah memberi asas kuat kepada pengetahuan baik dan penguasaan tinggi pada bahasa Mandarin lepasan UEC.
Natijahnya dalam hal laporan pasukan petugas itu, ia tidak boleh sesekali diterima untuk apa-apa tujuan, apatah lagi bagi melaksanakan sebarang perkara yang diputuskan di dalamnya. Ini kerana ia tidak sah atas sebab wujud konflik kepentingan yang sepatutnya tidak berlaku pun.
Oleh sebab ia amalan urus tadbir tidak baik, penerimaan laporan itu akan menghakiskan kepercayaan dan keyakinan orang awam kepada kerajaan.
Ini kerana ia adalah mekanisme lemah yang sepatutnya tidak pun berlaku, iaitu memasukkan pihak berkepentingan dalam pasukan petugas itu untuk ikut membuat keputusan.
Oleh sebab ini, laporan kesesuaian pengiktirafan sijil UEC oleh pasukan petugas itu, bukan sahaja tidak sah kesemuanya, juga tidak boleh diterima apa-apa sahaja yang ada di dalamnya. – UTUSAN
PROFESOR Emeritus Datuk Dr. Teo Kok Seong ialah Felo Majlis Profesor Negara (MPN) dan Institut Masa Depan Malaysia (MASA).
