PADA 2013, Pelan Pembangunan Pendidikan Malaysia (PPPM) dikemukakan sebagai sebuah rancangan transformatif untuk membentuk semula sistem pendidikan negara.
PPPM menghasilkan beberapa kejayaan, namun di sebalik pencapaian tersebut, terdapat cabaran besar yang memperlahankan kadar transformasi. Salah satu isu utama adalah kepimpinan sekolah.
Guru besar, yang diharapkan menjadi ‘Ketua Pegawai Eksekutif (CEO)’ sekolah, sering kekurangan autonomi dan sokongan strategik yang diperlukan untuk memacu perubahan bermakna.
Latihan guru juga merupakan bidang yang memerlukan pembaharuan mendesak. Sistem semasa cenderung mengekalkan amalan tradisional, dengan peluang yang terhad untuk kepelbagaian atau inovasi. Guru sering direkrut daripada latar belakang yang serupa, dilatih di institusi awam dan kembali ke persekitaran yang sama. Kitaran ini mengehadkan pendedahan kepada perspektif baharu dan amalan terbaik global.
Untuk kepimpinan sekolah berkembang maju, guru besar mesti diberi kuasa autonomi yang lebih besar dan bertanggungjawab terhadap pencapaian sekolah. Ini memerlukan pelaburan besar dalam latihan kepimpinan bagi melengkapkan mereka dengan kemahiran untuk menguruskan kerumitan pendidikan moden.
Latihan guru juga perlu menjalani pembaharuan menyeluruh. Menarik calon yang lebih pelbagai dan mendedahkan mereka kepada amalan pengajaran antarabangsa serta pelbagai persekitaran pendidikan boleh memecahkan kitaran metodologi yang usang. Program pertukaran dan kolaborasi global boleh menyuntik idea baharu dan pendekatan inovatif ke dalam sistem pendidikan.
Sistem peperiksaan juga memerlukan penilaian semula. Penekanan semasa terhadap ujian berimpak tinggi mendorong pembelajaran di permukaan yang sedikit mempersiapkan pelajar untuk kejayaan sepanjang hayat. Pendekatan seimbang, yang menggabungkan penilaian formatif dengan ujian standard, boleh menggalakkan pembelajaran yang lebih mendalam dan lebih mempersiapkan pelajar untuk menghadapi cabaran masa depan.
Fasa seterusnya pembaharuan pendidikan mesti memprioritikan tiga bidang teras iaitu memupuk pelajar berdikari, memanfaatkan teknologi secara bermakna dan menangani ketidaksamaan asas. Fokus mesti beralih daripada melahirkan pelajar yang berorientasikan peperiksaan kepada melahirkan pelajar sepanjang hayat yang berdaya tahan, mampu berfikir secara kritis dan menyelesaikan masalah. Sebagai contoh, kita boleh membayangkan semula penilaian tradisional seperti peperiksaan Ujian Pencapaian Sekolah Rendah (UPSR) dan Pentaksiran Tingkatan Tiga (PT3) dengan menggabungkan pembelajaran berasaskan projek bersama penilaian bertulis.
Teknologi, terutamanya kecerdasan buatan (AI), boleh memainkan peranan transformatif. Dengan mengintegrasikan AI ke dalam kerangka pendidikan, pengalaman pembelajaran yang diperibadikan boleh dicipta, menawarkan maklum balas masa nyata dan penilaian adaptif yang sejajar dengan kurikulum.
Guru-guru akan kekal sebagai teras transformasi ini, bertindak sebagai penyamarataan peluang, terutamanya bagi pelajar daripada latar belakang yang kurang bernasib baik.
Pendidikan asas juga mesti diperkuatkan. Pelajar yang gagal menguasai kemahiran literasi dan numerasi asas menjelang tahun satu berisiko ketinggalan. Pendekatan mengajar kurang, belajar lebih boleh mengalihkan fokus dalam pendidikan awal daripada penyampaian kandungan kepada pemupukan kecekapan dan kreativiti.
Ketika PPPM menghampiri penghujungnya, ia kekal sebagai inisiatif yang dirancang dengan baik dan mempunyai matlamat yang bercita-cita tinggi. Ia telah mencatatkan kemajuan yang mengagumkan, terutama dalam meningkatkan aksesibiliti dan penyertaan pendidikan.
Walau bagaimanapun, kejayaannya bergantung pada usaha menangani jurang semasa dan menyediakan pelajar bukan sahaja untuk kejayaan akademik tetapi juga menjadi warganegara yang terlibat dalam dunia yang pantas berubah. Masa untuk memenuhi janji itu adalah sekarang. – UTUSAN
DR. LOGENDRA STANLEY PONNIAH
Pusat Pengajian Ilmu Pendidikan
di Fakulti Sains Sosial
Pengurusan Liburan di Taylor’s University
